011 Tapşırıqlar

01 İş yoldaşın sənə deyir: “Bu təqdimatın çox yaxşı oldu, sən bu işdə çox yaxşısan”

Sual: Qeyri-zorakı ünsiyyət metoduna əsaslanaraq necə cavab verə bilərsən?

“Hə, mən həmişə belə yaxşı oluram, sən niyə gecikirsən?”
“Təşəkkür edirəm, mən bu təqdimatı hazırlayanda çox çalışdım. Nəticəni qiymətləndirdiyiniz üçün şadam.”
“Bu yaxşı deyildi, sən sadəcə yaxşı demək istəyirsən.”
“Hə, amma mən həmişə daha yaxşısını edə bilərdim.”
“Demək istəyursən ki, prezentasiyanı izləməkdən zövq aldın, və bu, sənin aydınlığa olan ehtiyacını qarşıladı? Bunu eşitməyə çox şadam!”

Qeyd:

Variant 1:

Bu cavab qarşı tərəfi tənqid edir və dialoqda empatiya yaratmır. O, Qeyri Zorakı Ünsiyyət (QZÜ) prinsiplərinə uyğun deyil, çünki birinci hissə özünüz haqqında verilmiş müsbət mühakiməni təsdiqləyir, ikinci hissə isə (“niyə gecikmisən?”) həmkarınıza qarşı mənfi mühakimə və ittiham ehtiva edir.

Variant 2:

Bu, Qeyri Zorakı Ünsiyyətə (QZÜ) uyğun təşəkkür ifadəsidir. Burada müşahidə (“Mən çox çalışdım”), hiss (“Mən xoşbəxtəm”) və ehtiyac (qiymətləndirilmək) elementləri mövcuddur. Təşəkkür ifadə edilərkən “Təşəkkür edirəm” müraciət (xahiş) əvəzinə işlədilir. Bu cavab söhbəti “yaxşı/pis” kimi mühakimələr müstəvisindən çıxararaq hisslər və ehtiyaclar müstəvisinə yönəldir.

Variant 3:

Bu cavabla siz özünüzü mənfi şəkildə mühakimə edirsiniz. Bu isə heç kimin həyatını daha gözəl etməyə töhfə vermir.

Variant 4:

Bu cavabın birinci hissəsi (“bəli”) həmkarın verdiyi mühakiməni təsdiqləyir və bununla da mühakimə və etiketləmə dilini təkrarlayır. Müqayisə (“Daha yaxşı edə bilərdim”) diqqəti minnətdarlıq ifadəsindən yayındırır. Dialoqda mühakimə və özünü tənqid üstünlük təşkil edir.

Variant 5:

Bu, Qeyri Zorakı Ünsiyyət (QZÜ) prinsiplərinə uyğun empatik cavabdır. Siz həmkarınızın hissini (“xoşunuza gəldi”) və ehtiyacını (“aydınlıq”) təxmin edirsiniz və – üstünlük olaraq, o bunu təsdiqlədikdən sonra – öz hissinizi (“Mən buna sevindim”) ifadə edirsiniz.

02 Dostun səni son dəqiqə kofeyə çağırır, amma sən artıq başqa plan qurmusan.

Sual: Qeyri-zorakı ünsiyyət metoduna əsasən necə cavab verə bilərsən?

“Mən buna vaxtım yoxdur, sən həmişə mənim vaxtımı alırsan.”
“Mən bu saatlarda başqa qayğısına qalmaq istədiyim işlərim var, amma, bəlkə, sabah kofe içməyə birlikdə gedə bilərik?”
“Sən mənim planımı pozdun, bunu etmə!”
"Xeyr, mən getməyəcəm."

Qeyd:

Variant 1:

Bu cavab qarşı tərəfi ittiham edir (“sən həmişə mənim vaxtımı alırsan”) və ünsiyyətdə əlaqə yaratmır. O, Qeyri Zorakı Ünsiyyətin (QZÜ) prinsiplərinə uyğun deyil, çünki “Buna vaxtım yoxdur” müşahidə deyil, edilən seçimin ifadəsidir. Bundan əlavə, cavab diqqəti özünün (və ya qarşı tərəfin) hiss və ehtiyaclarına deyil, günahlandırmaya yönəldir.

Variant 2:

Qeyri Zorakı Ünsiyyətə (QZÜ) uyğundur. Burada müşahidə (“Bu saat üçün başqa planlarım var”), hiss (birbaşa ifadə olunmur, lakin cümlədən və intonasiyadan birlikdə qəhvə içmək fikrinin məndə sevinc yaratdığı aydın olur) və ehtiyac (üzərinə götürdüyün öhdəliklərə qayğı göstərmək) mövcuddur. Eyni zamanda, hər iki tərəfin ehtiyaclarını qarşılaya biləcək yeni və konkret strategiya təklif edilir (“Sabah gedə bilərik”). Bu cavab əlaqə yaradır və hər ikiniz üçün uyğun olan bir həlli birlikdə axtarmağa imkan açır.

Variant 3:

Bu cavab günahlandırma və ultimatum (“belə etmə”) ehtiva edir. Buna görə də Qeyri Zorakı Ünsiyyətin (QZÜ) prinsiplərinə uyğun deyil.

Variant 4:

Bu, sadəcə qəti bir “xeyr” cavabıdır. Qarşı tərəfin hiss və ehtiyaclarını nəzərə almır, eyni zamanda öz hiss və ehtiyaclarınızı da ifadə etmir. Belə cavabla dialoqu açıq saxlamaq ehtimalı xeyli azalır. Bu cavab Qeyri Zorakı Ünsiyyətin (QZÜ) prinsiplərini əks etdirmir.